جایزه افتخاری سینمایی «قلب سارایوو» به «اصغر فرهادی» سینماگر ایرانی
خبرنگار: منصور جهانی
به گزارش اختصاصی پایگاه خبری شاهنامهنیوز؛
در سیودومین جشنواره بینالمللی فیلم «سارایوو»، جایزه افتخاری «قلب سارایوو» به «اصغر فرهادی» پیشکش شد و این کارگردان برنده دو جایزه اسکار و دیگر جایزههای معتبر جهانی گفت: لحظهای بزرگ برای من است.
به پاس مشارکت برجسته «اصغر فرهادی» در هنر سینما در کنار بزرگداشت این فیلمساز برجسته سینما، جایزه افتخاری «قلب سارایوو»Heart of Sarajevo در سیودومین دوره جشنواره بینالمللی فیلم «سارایوو» در تالار تئاتر ملی سارایوو در کشور بوسنی و هرزگوین توسط «یوان ماریانوویچ» Jovan Marjanović مدیر جشنواره فیلم «سارایوو» Sarajevo به یکی از تحسینشدهترین فیلمسازان ایران هدیه شد. ادای احترامی به فیلمسازی مؤلف که اثرهای آن طی دههها، نه دیکتهکننده نوع تفکر به مخاطبان بلکه آموزگار دقیقتر نگریستن به پیرامون بودهاند.
فرهادی: کشف جشنواره «سارایوو»، باعث خرسندی
فرهادی، پس از دریافت این جایزه گفت: «از کشف این جشنواره بسیار خوشحال شدم و از دیدن اینکه جشنواره فیلم سارایوو طی سالهای گذشته چگونه شکل گرفته است، خرسندم؛ این جشنواره، هویت سینمایی ویژهای دارد.»
فرهادی دارای کارنامهای هنری و خودویژه
«یوان ماریانوویچ» با اشاره به اینکه فرهادی کارنامهای هنری و خودویژه خلق کرده است، گفت: «فیلمسازانی هستند که سینمای خود را حول محور رویدادهای خارقالعاده بنا میکنند اما اصغر فرهادی کاری انجام میدهد که شاید حتی دشوارتر باشد. او در دل زندگی روزمره، درامی خارقالعاده مییابد. یک ازدواج، یک خانواده، یک سوءتفاهم یا تصمیمی که در ابتدا کوچک به نظر میرسد و ناگهان خود را در موقعیتی مییابیم که هر انتخابی پیامدهایی دارد، هر فردی قابل درک است و هیچکس بیگناه نیست.»
فیلمهای فرهادی بسیار دقیق
مدیر جشنواره فیلم «سارایوو» در ادامه گفت: فیلمهای فرهادی بسیار دقیق هستند اما هرگز حس ساختگی بودن به
بیننده نمیدهند. آنها با آدمها و زندگی روزمرهشان آغاز میشوند و بهتدریج به پرسشهایی بسیار بزرگتر درباره حقیقت، مسؤولیت، کرامت، خانواده و انتخابهایی که در نبود گزینهای بینقص پیش رو داریم، راه میگشایند.
سبک خاص فیلمسازی، فرهادی را به یکی از فیلمسازان شاخص سینمای بدل کرده است
ماریانوویچ افزود: «سبک بسیار خاص فیلمسازی شما، شما را به یکی از فیلمسازان شاخص و تعیینکننده سینمای معاصر جهان بدل کرده است. فیلمهای شما از مرزهای زبانی، فرهنگی و جغرافیایی فراتر رفتهاند در حالی که همواره ریشهای عمیق در زندگی و جوامعی داشتهاند که از دل آنها برخاستهاند. امسال در چهارچوب برنامه «ادای احترام» (Tribute To)، این افتخار را داشتیم که در اینجا در سارایوو، همراه با شما نگاهی به این کارنامه هنری درخشان بیندازیم. شما پیش از این نیز با این جشنواره پیوند داشتهاید؛ در سال ۲۰۱۸ رییس هیأت داوران بخش مسابقه فیلمهای بلند داستانی را بر عهده داشتید و حضور دوباره شما در کنار ما مایه خرسندی است.»
برای من افتخار بزرگی است که «قلب افتخاری سارایوو» را به فرهادی تقدیم کنم
مدیر جشنواره فیلم «سارایوو» در ادامه سخنانش گفت: امشب، شب فیلمهای شما و شب آنچه به سینما هدیه کردهاید، است و به جای سخن گفتن بیشتر درباره آنها، بیایید به تماشایشان بنشینیم و اکنون با تشویق خود از اصغر فرهادی برای آمدن به روی صحنه استقبال کنید. اصغر، این جایزه «قلب» (Heart) نه تنها نشانگر کارنامهای فوقالعاده است بلکه گویای چیزی است که سنجش آن دشوارتر است؛ اثرگذاری فیلمهای شما بر تماشاگران سراسر جهان بهگونهای که به آدمها و شاید به خودشان کمی دقیقتر و عمیقتر نگریستهاند و برای من افتخار بزرگی است که «قلب افتخاری سارایوو» را به شما پیشکش کنم.»
فرهادی: دریافت این جایزه، لحظهای بسیار ارزشمند برای من
«اصغر فرهادی» در «تئاتر ملی» برای شرکتکنندگان سخنرانی کرد و در آغاز سخناناش گفت: «دریافت این جایزه که به پاس یک عمر فعالیت هنری هدیه میشود، لحظهای بسیار ارزشمند برای من است. این جایزهای پُرمعنا است و از جشنواره فیلم سارایوو بابت اهدای آن سپاسگزارم. این دومین باری است که به شهر سارایوو میآیم؛ بار پیش که اینجا بودم، عضو هیأت داوران بودم. فضای این شهر را بسیار دوست دارم. میخواهم به این نکته اشاره کنم که جمعیت بسیاری در اینجا حضور مییابند. پیشتر فیلمی از من در اینجا به نمایش درآمد و هزاران نفر آن را تماشا کردند. از آشنایی با این جشنواره، بسیار خرسندم و از دیدن مسیری که جشنواره فیلم سارایوو طی سالهای گذشته طی کرده و هویتی سینمایی و منحصربهفردی که برای خود شکل داده، خوشحالم.»
مروری بر اثرهای «اصغر فرهادی» در قالب بخش ویژه «ادای احترام جشنواره»
در سیودومین جشنواره بینالمللی فیلم «سارایوو»، مروری بر اثرهای «اصغر فرهادی» در قالب بخش ویژه «ادای احترام جشنواره» Tribute To به نمایش درآمدند.
آیین جایزه افتخاری «قلب سارایوو» با اکران ویژه فیلم «جدایی نادر از سیمین» A Separation یکی از تحسینشدهترین و پرافتخارترین شاهکارهای او به پایان رسید.
مسترکلاس اصغر فرهادی در مرکز فرهنگی بوسنی در سارایوو
یک مسترکلاس با اصغر فرهادی، یکی از مهمترین فیلمسازان ایرانی و جهانی سده بیست و یکم در مرکز فرهنگی بوسنی در سارایوو برگزار شد؛ این گفتوگو با اجرای نیل یانگ Neil Young منتقد فیلم از کشور بریتانیا به بررسی دوران کودکی
فرهادی، نخستین رویاروییهای او با سینما، داستانسرایی، مسؤوليت فیلمساز و باور او مبنی بر اینکه سینما هرگز نباید پاسخهای سادهای به پرسشهای پیچیده انسانی ارائه دهد، پرداخت.
کشف مشکلهای اخلاقی و اجتماعی زندگیهای عادی در فیلمهای فرهادی
امروزه فرهادی، برنده دو جایزه اسکار از طریق فیلمهایی که مشکلهای ژرف اخلاقی و اجتماعی را در زندگیهای به ظاهر عادی کشف میکنند به شهرت جهانی دست یافته است. او برای فیلم «جدایی نادر از سیمین» A Separation، جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی زبان را از آن خود کرد و این فیلم را به نخستین فیلم ایرانی تبدیل کرد که این جایزه را دریافت میکند. او دومین اسکار خود را برای فیلم «فروشنده» The Salesman دریافت کرد. از جمله اثرهای او میتوان به «درباره الی» About Elly، «گذشته» The Past، «همه میدانند» Everybody Knows و «قهرمان» A Hero اشاره کرد که جایزه بزرگ جشنواره بینالمللی فیلم «کن» را برای او به ارمغان آورد. رابطه او با سینما از دوران کودکیاش در شهری کوچک در ایران آغاز شد؛ جایی که سینماها فاصله زیادی داشتند و رفتن به تماشای فیلم، حکم یک ماجراجویی کوچک را داشت.
گونهای «اندوخته عاطفی» در درون خود
فرهادی در این مسترکلاس در مرکز فرهنگی بوسنی گفت: به گمانم همه ما گونهای «اندوخته عاطفی» در درون خود داریم. از همان دوران کودکی، آغاز به گردآوری تجربهها، تصویرها، احساسها، برخوردها و داستانهایی میکنیم که بعدها آنها را با خود حمل میکنیم، بیآنکه حتی متوجهاش باشیم. هر تابستان را در کنار پدرم میگذراندم و آدمهای اطرافم را زیر نظر میگرفتم. امروز درمییابم که آن، نخستین آموزش سینمایی من بود.»
ساخت فرهادی نخستین فیلم کوتاهاش را در ۱۳ سالگی
«اصغر فرهادی» نخستین فیلم کوتاهاش را در ۱۳ سالگی ساخت و پدربزرگاش که او را همچون یک قهرمان میدانست؛ جایگاه ویژهای در خاطراتاش دارد.
فرهادی: قصهگویی برای ابراز وجود
این کارگردان سرشناس سینمای ایران و جهان در ادامه سخناناش گفت: «پدربزرگام، قهرمان من بود. هر وقت به دیدنم میآمد، میتوانست هر چیزی را به یک داستان تبدیل کند. من نام او را بر خود دارم و به گونهای احساس میکنم که ما دو نفر از طریق قصهگویی به هم پیوند خوردهایم. قصهگویی به شیوه من برای ابراز وجود بدل شد.»
او و دوستاناش مخفیانه سوار اتوبوس میشدند و به شهر همجوار میرفتند.
نخستین رویارویی او با سینما در کمال تناقض، تجربهای ناتمام بود. از آن جا که در شهرشان سینمایی وجود نداشت، او و دوستاناش مخفیانه سوار اتوبوس میشدند و به شهر همجوار میرفتند اما اتوبوس، همیشه تأخیر داشت و این بدان معنا بود که آنها درست پیش از پایان نمایش فیلم به آنجا میرسیدند.
او افزود: «حدود هفت سال داشتم و تنها پایان فیلمها را میدیدم. عجیب بود اما اثر ژرفی بر من گذاشت. وقتی پایان فیلم را میبینید بیآنکه بدانید پیش از آنچه اتفاقی افتاده است، قوه تخیلتان به کار میافتد. من شروع به ساختن فیلمهای خودم کردم. امروز فکر میکنم آن تجربه به من آموخت که هر داستانی را همانطور که به من ارائه میشود، نپذیرم.»
آغاز فعالیت فرهادی در رادیو و تلویزیون
فرهادی در آغاز فعالیت حرفهایاش به دلیل نیاز مالی، یک نمایشنامه رادیویی نوشت؛ همان کار، راه را برای ورود او به تلویزیون هموار کرد و مسیر زندگیاش را تغییر داد. او فعالیت خود را از نوشتن برای رادیو به نگارش فیلمنامههای تلویزیونی و سرانجام به فیلمسازی گسترش داد.
او میخواهد که تماشاگر خود درباره شخصیتها و کنشهایشان داوری و ارزیابی کند با این حال برای فرهادی، رشد هنری با کنجکاوی نسبت به جهان، پیوندی ناگسستنی دارد. به همین روی، فیلمهای او بهندرت داوریهای قطعی ارائه میدهند؛
زندگی خطی نیست بلکه لایهلایه است
این کارگردان گفت: «زندگی خطی نیست، بلکه لایهلایه است. هر آنچه برایمان رخ میدهد، جایی در درونمان باقی میماند و بعدها در قالب آنچه خلق میکنیم، بازمیگردد. در سینمای کلاسیک، فیلمساز بیشتر خود مسؤوليت تشخیص شخصیتهای خوب و بد را برای تماشاگر بر عهده میگیرد اما در سینمای معاصر، میخواهم که تماشاگر، خود این مسؤولیت را بپذیرد. نمیخواهم به آنها دیکته کنم که چه فکر کنند بلکه تنها میخواهم دلیلهای کافی در اختیارشان بگذارم تا خودشان به نتیجهگیری برسند.»
اکران فیلم «جدایی نادر از سیمین» در جشنواره فیلم سارایوو
فیلم «جدایی نادر از سیمین»، فیلمی که در جشنواره فیلم سارایوو در قالب اکران ویژه «گالا» به نمایش درآمد. داستان این فیلم با ماجرای یک ازدواج دچار بحران، آغاز میشود و سپس به درامی پیچیده درباره طبقه اجتماعی، مسؤوليت، ایمان، والدگری و حقیقت، گسترش مییابد.
فرهادی درباره کار با کودکان صحبت کرد و اذعان داشت که این کار، یکی از دشوارترین جنبههای فیلمسازی است؛ با این حال، کودکان در فیلمهای او کارکرد دراماتیک ویژهای دارند.
کودکان بُعدی عاطفی به داستان میبخشند و بار دراماتیک ماجرا را تشدید میکنند این کارگردان برنده دو جازه اسکار معتقد است: «کودکان بُعدی عاطفی به داستان میبخشند. آنها ناظرانی هستند که همه رویدادهای پیرامون خود را تماشا میکنند و به همین روی، بار دراماتیک ماجرا را تشدید میکنند.»
سیودومین جشنواره بینالمللی فیلم «سارایوو» با اکران فیلمهایی از کارگردانان کشورهای گوناگون جهان در چندین بخش رقابتی از جمله: بخش مسابقه «فیلمهای سینمایی»، بخش مسابقه «فیلمهای مستند»، بخش مسابقه «فیلمهای کوتاه» و بخش مسابقه «فیلمهای دانشجویی» که برای دریافت جایزه «قلب سارایوو» با یکدیگر به رقابت میپردازند و چندین بخش غیر رقابتی در روزهای ۲۳ تا ۳۰ اَمرداد ماه ۱۴۰۵ (۱۴ تا ۲۱ آگوست ۲۰۲۶) در تالار تئاتر ملی سارایوو، سینمای روباز کوکاکولا، سینمای فضای باز «استاری گراد» Stari Grad و مرکز سینمای آزاد «سافت زاجکو» و سینمای Cineplexx در شهر سارایوو کشور بوسنی و هرزگوین برگزار شد.
