باغ ارم

هر چند بار که به شیراز سفر کنید، باز هم جاهای دیدنی دیگری وجود دارد که بازدید از آن‌ها را به سفر بعدی به شیراز موکول کنید. یکی از دیدنی‌های شیراز باغ‌های گوناگون این شهر است؛ از باغ عفیف آباد و باغ ارم گرفته تا باغ دلگشا و باغ جهان نما. گل سرسبد همه آن‌ها، باغ ارم شیراز است. با علی بابا همراه باشید چراکه ناشناخته‌های زیادی در مورد این باغ شگفت‌انگیز وجود دارد که بهتر است پیش از بازدید از آن بدانید.

جالب است بدانید که تاریخ دقیق ساخت باغ ارم شیراز هنوز هم ناشناخته مانده‌است و حتی اطلاعات دقیقی از بنیان گذار اولیه آن هم در دسترس نیست. در سفرنامه‌های قرن دهم و یازدهم هجری، اشاره‌هایی به این باغ شده‌است. جهانگردان از دوران صفوی، باغ ارم را آباد و باشکوه توصیف‌ می‌کردند ولی نکته قابل توجه‌تر سیر تاریخی این باغ است؛ باغ ارم در دوران سلجوقیان و آل اینجو وجود داشته و کریم خان زند در دوران سلطنت خود، آن را مرمت کرده و آباد نگه داشته‌است.

نامگذاری باغ ارم هم داستان مخصوص به خود را دارد: این باغ به مناسبت عمارت و باغ بزرگی که در گذشته توسط شداد بن عاد، پادشاه عربستان، به رقابت با بهشت ساخته شده، باغ ارم نامیده شد.

باغ ارم شیراز در سال ۱۳۵۳خورشیدی در فهرست آثار ملی ثبت شد. پنج سال بعد یعنی در سال ۱۳۵۸خورشیدی اداره میراث فرهنگی آن را مرمت و بازسازی کرد. این باغ در تاریخ ۶تیرماه ۱۳۹۰خورشیدی در سی‌وپنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در فهرست میراث جهانی جای گرفت.

در اواخر دوره زند، باغ ارم شیراز در اختیار خان‌های ایل قشقایی بود. بنای اصلی آن توسط اولین ایلخان قشقایی و پسرش محمدقلی خان، در زمان فتحعلی شاه قاجار ساخته‌ شد.

در دوره سلطنت ناصرالدین شاه، حاج نصیرالملک شیرازی این باغ را خریداری می‌کند و عمارتی را در آن براساس بنای اصلی باغ و به جای آن می‌سازد که همان بنایی است که هم اکنون در باغ می‌بینید؛ حاج محمدحسن خان یکی از معروف‌ترین معماران شیراز این عمارت را طراحی کرد. از مرحوم نصیرالملک بناهای ارزشمند دیگری نیز در استان در فارس باقی مانده‌است مانند خانه و مسجد نصیرالملک.

باغ ارم شیراز از املاک خاندان قوامی شیراز بوده که در دوران پهلوی مصادره شده و کمی بعد به دانشگاه شیراز واگذار می‌شود. در حال حاضر این باغ در اختیار دانشگاه شیراز است؛ باغ گیاه‌شناسی آن در اختیار دانشکده کشاورزی و عمارت باغ در اختیار دانشکده حقوق قرار دارد.